Flavonoid – muôn hoa khoe sắc

Chúc mừng 8/3- Ngày phụ nữ Việt Nam, thì Page không có hoa thật, nhưng mình sẽ đem muôn hoa đến cho các nữ C.I.T-er bằng bài viêt sau.
=== Tổng quan về Flavonoid
Flavonoid là một trong những nhóm hợp chất phong phú và đa dạng nhất trong thiên nhiên. Cũng giống vitamin C, các flavonoid được khám phá bởi một trong những nhà sinh hóa nổi tiếng nhất của thế kỷ 20: Albert Szent-Gyorgyi (1893-1986). Ông nhận giải Nobel năm 1937 với những khám phá quan trọng về các đặc tính của vitamin C và flavonoid. Hiện nay người ta đã biết có gần 4.000 chất flavonoid có phổ biến trong thực vật và có ở phần lớn các bộ phận của các loài thực vật bậc cao. Tuy nhiên, flavonoid không những có mặt nhiều trong những thực vật bậc cao mà còn có trong một số thực vật bậc thấp, thậm chí còn có trong một số loại tảo. Ta thường gặp Flavonoid trong hơn nửa các loại rau quả dùng hàng ngày hoặc nhóm các thực vật có nhiều tinh dầu. Phần lớn các flavonoid có màu vàng. Ngoài ra còn có những chất màu xanh, tím, đỏ hoặc không màu. Flavonoid có mặt trong tất cả các bộ phận của các loài thực vật bậc cao, đặc biệt là hoa, tạo cho hoa những sắc màu rực rỡ để quyến rũ các loại côn trùng giúp cho sự thụ phấn của cây.
=== Phân loại
Flavonoid là thuật ngữ dùng để chỉ các hợp chất có bộ khung carbon 6C-3C-6C hoặc cụ thể hơn là nhóm phenylbenzopyran. Dựa vào vị trí liên kết giữa vòng thơm với benzopyrano, flavonoid được chia là 3 khung chính, flavonoid (2-phenylbenzopyran), isoflavonoid (3-benzopyran) và neoflavonoid (4-benzopyran).
=== Công dụng trong tự nhiên
Flavonoid là sắc tố tạo nên muôn màu của hoa, cỏ chủ yếu là các màu vàng cam đỏ.Anthocyanin được tìm thấy trong dịch sáp tế bào tạo hồng, cam, đỏ, tím, xanh dương. Màu có được tuỳ thuộc vào số nhóm hydroxyl và methoxyl và vị trí của các nhóm này trong phân tử. Khi các nhóm này cố định, thì màu phụ thuộc vào pH của môi trường.
Do sự khác nhau về pH trong tế bào thực vật là không lớn nên ngoài loại sắc tố và hàm lượng ra, yếu tố ảnh hưởng chính đến màu sắc các loài hoa là hiện tượng đồng sắc tố và tạo phức với vòng kiềm.
Hiện tượng đồng sắc tố: Hiện tượng đồng sắc tố là hiện tượng là màu của anthocyanidin được tăng cường bởi sự có mặt của một hay nhiều flavonoid (không màu hoặc vàng nhạt) do sự hình thành một phức bởi nối hydrogen giữa nhóm carbonyl trong baz khan (anhydrobaz) với các nhóm hydroxyl phenol trong flavonoid. Điển hình như anthicyanin tạo nên màu hạt dẻ (màu nâu sẫm) và màu tím hoa cà trong hoa anh thảo (Primula sinensis) đều là malvidin 3-glucosid . Tuy nhiên, sự khác nhau về màu là do hiện tượng đồ sắc tố của malvidin 3-glucosid với kaempferol glycosid.
Sự tạo phức vòng kiềm với kim loại: ảnh hưởng của sự tạo hợp chất vòng kìm với kim loại trên sự thay đổi màu sắc của cánh hoa có thể minh hoạ tốt nhất bằng cách so sánh màu xanh của hoa bắp xanh với màu đỏ của hoa hồng. Cả hai trường hợp đều có chứa anthocyanidin chính là cyanidin Trong hoa bắp xanh, có sự tạo thành procyanin, là một phức sắt kết tinh có màu xanh dương chứa bốn phân tử cyanin và ba phân tử flavon là apigenin-7-glucuronid-4’-glucosid . Đây là trường hợp cho thấy ảnh hưởng của cả sự tạo vòng kiềm và hiện tượng đồng sắc tố. Trong khi đó hoa hồng đỏ chỉ chứa một cyanidin có màu đỏ nguyên chất và không chứa kim loại.
Trong hầu hết các trường hợp, màu là do sự hiện diện của cyanidin 3-glucosid mặc dù lá anh thảo (Primula) và lá cà (Solanum) thì chứa delphinidin. Anthocyanin xuất hiện đặc biệt nhiều vào mùa thu tạo sắc tố đỏ cho cây, ví dụ tích thụ (Acer) và cây lê dại (Pyrus). Màu vàng và màu nâu của lá vào mùa thu là do sự hiện diện của carotenoid và tannin.
=== Hoạt tính sinh học
Flavonoid còn có tác dụng chống độc, làm giảm tổn thương gan, bảo vệ chức năng gan, giải độc gan, hỗ trợ điều trị viêm gan B, C, ít tác dụng phụ. Một số flavonoid trong tự nhiên thuộc nhóm flavon, favanon, flavanol có tác dụng lợi tiểu rõ rệt, cụ thể là trong lá diếp cá, cây râu mèo. Ngoài ra, chúng còn có tác dụng tăng tuần hoàn máu trong động mạch, tĩnh mạch và mao mạch, dùng cho những người có biểu hiện lão suy, rối loạn trí nhớ, khả năng làm việc sút kém, mất tập trung, hay cáu gắt làm giảm huyết áp cao thất thường ở phụ nữ cao tuổi, giảm căng thẳng, lo âu, loãng xương, hỗ trợ điều trị ung thư não, ung thư tuyến tiền liệt, vòi trứng và lá lách lão hóa da, hỗ trợ làm đẹp, săn chắc,kháng oxi hoá, bảo vệ da, làm cho ngực nở, săn chắc ở nữ giới.
=== Tài liệu tham khảo chọn lọc:
[1] Grotewold, Erich, The Science of Flavonoids, 1st ed, Springer-Verlag New York, 2006.
[2] Raymond Cooper, George Nicola, Natural Products Chemistry: Sources, Separations and Structures, 1st ed, CRC Press, 2014.
[3] Catherine A. Rice-Evans, Lester Packer, Flavonoids in Health and Disease, 2nd ed, CRC Press, 2003.
[4] Latifa Chebil, Catherine Humeau, Julie Anthoni, Franc¸ois Dehez, Jean-Marc Engasser, Mohamed Ghoul, Solubility of Flavonoids in Organic Solvents, J. Chem., 52, 1552-1556, 2007.
[5] Nguyễn Thị Nga, Hợp chất Flavonoid, Luận văn thạc sĩ, Khoa Công Nghệ Hoá Học – ĐH Công Nghiệp Hà Nội, 2015.
[6] Nguyễn Diệu Liên Hoa, Phạm Đình Hùng, Hoá Học Các Hợp Chất Tự Nhiên, NXB ĐHQG-HCM, 272-288, 2015.
[7] Phan Quốc Kinh, Giáo Trình Các Hợp Chất Thiên Nhiên Có Hoạt Tính Sinh Học, NXB Giáo Dục Việt Nam, 118-129, 2011.
[8] http://doctorsaman.vn/tin-tuc/vai-tro-va-hoat-tinh-sinh-hoc-cua-flavonoid.html, 2018.